Wednesday 22.10.2014


  • A +
  • A
  • - A

To write comments, click the title of each entry.

Graffiti as source for the study of historical and social conditions

Archaeology & Arts, 19-04-2013

As “primitive” as mankind, as ancient as writing, competitive, full with comments of sexual discrimination and nature in general -almost “porn”-, graffiti are not only a modern phenomenon. On the contrary, they have a history of 3.000 years behind them, as much as writing itself.

The earliest sample of graffiti, bearing a long text in Greek dates from the end of the 8th century BC. It was found in a tomb in Pithicoussae -the gulf of Naples, Italy- and it is known as the text on “the Nestor cup”. On this vessel (imported to Italy from a Rhodian workshop), there is an incised inscription recording an epigram according to which, in a free translation, “Once, Nestor had a similar vessel/but whoever drinks from it, he will be conquered by Aphrodite and her passion”. Nestor (the deceased in the grave where the vessel was found) was only 15 and he seems to have taken part in the era’s extremely erotic symposia-odes to Aphrodite and Dionysus.

“Imprints of ancient voices and feelings on stone”. This is how ancient graffiti are characterized by Angelos Chaniotis, a Greek professor of Ancient History at Princeton’ s Institute for Advanced Study. Being -in their majority- products of the moment, creations of the night and composed by people in the condition of stimulation, intoxication or merriness, graffiti are hard to interpret but invaluable as historical sources. As for their content, this is full of sexual discrimination, innuendos, competitive or offensive comments, as their composers are declaring their sexual preferences, they are imposing their ideas or they are just showing off…

The Greek professor has recorded and studied more than 4.000 graffiti, in the framework of New York University’s excavation of ancient Asia Minor city of Aphrodisias/Sevastoupolis, near Smyrna, in modern day Turkey. In Aphrodisias, known in antiquity for its marble and sculpture style, Prof. Chaniotis located thousands of graffiti incised or carved on marble. Theie content and quality vary from patterns for board games to prayers, religious symbols, names but also offensive comments and obscene images  created as means to offend the defeated opponent during games.

Read more:


Νησιωτικές Ταυτότητες-Η συμβολή της Γενικής Γραμματείας Αιγαίου και Νησιωτικής Πολιτικής στην έρευνα και ανάδειξη του Πολιτισμού του Αρχιπελάγους

Lesvos news, 16-04-2013

Η Γενική Γραμματεία Αιγαίου και Νησιωτικής Πολιτικής διοργανώνει την Γ¨ Συνάντηση με τίτλο «Νησιωτικές Ταυτότητες-Η συμβολή της Γενικής Γραμματείας Αιγαίου και Νησιωτικής Πολιτικής στην έρευνα και ανάδειξη του Πολιτισμού του Αρχιπελάγους». Η Συνάντηση θα πραγματοποιηθεί στις 25 και 26 Απριλίου 2013 στην Αθήνα, στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης.

Ο ίδιος τίτλος της Συνάντησης αποτελεί ταυτόχρονα και βασικό στρατηγικό στόχο της πολιτικής της Γενικής Γραμματείας Αιγαίου και Νησιωτικής Πολιτικής, που επιδιώκει να δώσει μια ξεχωριστή ταυτότητα σε κάθε νησί του Αιγαίου, αναδεικνύοντας τα χαρακτηριστικά κάθε νησιού τόσο τα πολιτιστικά, αλλά και τα φυσικά και τα παραγωγικά αξιοποιώντας το επιστημονικό δυναμικό από τα Πανεπιστήμια και τα ερευνητικά Ιδρύματα και τις Εφορείες Αρχαιοτήτων, που δραστηριοποιούνται στο χώρο του Αιγαίου. Η Γενική Γραμματεία Αιγαίου χωρίς να υποκαθιστά το έργο της Γενικής Γραμματείας Πολιτισμού, έχει σημαντικό ρόλο με την οικονομική της ενίσχυση στην έρευνα για την ανάδειξη και προβολή χώρων Πολιτισμού, αποδίδοντας τους στο ευρύ κοινό με απώτερο σκοπό την αλλαγή του μοντέλου τουριστικής ανάπτυξης, αλλά και τη βελτίωση της ποιότητας ζωής των κατοίκων.

Ενδεικτικά αναφέρονται στο Β.Α Αιγαίο το Αρχαίο Θέατρο της Ηφαιστίας (Λήμνος), η αποκατάσταση, ανάδειξη και μετατροπή του Πύργου του Τσουκαλλαδέλη (Θερμή Λέσβου) σε λαογραφικό Μουσείο, η ολοκλήρωση του Μουσείου Φυσικής Ιστορίας Απολιθωμένου Δάσους Σιγρίου, καθώς και του Μουσείου Αγίας Παρασκευής Λέσβου.

Read more:


Four upcoming training events offered by the NARNIA ITN

We would like to draw your attention to four upcoming training events offered by the NARNIA ITN:

1. Title: Interior decoration in the Eastern Mediterranean during Hellenistic and Roman times : mosaics, paintings, iconography, materials, techniques and conservation

Dates: 22-25 May 2013
Organiser: Université de Paris Ouest
Location: Nanterre, France

Link for more info

2. Title: Information systems for Archaeology and Cultural Heritage

Dates: 27-29 May 2013
Organiser: Université de Paris Ouest
Location: Nanterre, France

Link for more info

3. Title: Thermal and mechanical properties of archaeological ceramics

Dates: 17-19 June 2013
Organiser: N.C.S.R. Demokritos
Location: Athens, Greece

Link for more info

4. Title: Aegean ceramic technology from theory to practice

Dates: 20-27 June 2013
Location: Athens, Greece

Link for more info

The Kommos Virtual Reconstruction Project

Alexander Assaf, Kommos Conservancy, 13-04-2013

The bright sun beat down on the plains overlooking the distant Rocky Mountains. In the midst of this landscape ouzo flowed, the crowds dined on saganaki (flaming cheese), traditional Greek dancers shouted, “OPA!” and I couldn’t tell if I was actually in Greece or in Denver at the annual Greek Festival on a sweltering day in June of 2011.

Ducking into the nearby Cultural Center to escape the heat, I encountered more things Grecian: crafts and trinkets of Greece’s past, colorful landscapes of the Grecian Isles, art works galore, Greek foods. Though each and every vendor displayed different wares, they all sought to share their love and understanding of their beloved Greece — capturing its sights, sounds, tastes and smells for all to experience without ever having to set foot on Greek soil.

One booth in particular caught my eye, transporting me back to an archeological site I had visited and studied during college, a site on the shores of the Libyan sea on the Island of Crete known as Kommos. It was at this booth I had the good fortune of meeting James Stratis, founder and Executive Director of the Kommos Conservancy, a non-profit 501(c)(3) organization committed to the preservation, conservation and educational development of the Kommos archaeological dig site. Kommos was a major Bronze Age Minoan Harbor complete with town, homes, palaces, shipsheds, storage complexes, a Greek sanctuary. The excavations from 1976 to 1994 by Professors Joseph and Maria Shaw revealed the treasures of a long-lost culture.

Read more:

Προϊστορικές τεχνικές και μέθοδοι κατεργασίας του λίθου (Μέρος A´)

Christos Mantzanas, Archaeology & Arts, 15-04-2013

Αν η κρούση, κυρίως η άμεση και σε πολύ μικρότερο βαθμό η έμμεση, ουσιαστικά μονοπωλεί το φάσμα των τεχνικών κατάτμησης λίθινων εργαλείων κατά τη διάρκεια της Παλαιολιθικής εποχής, ήδη από το τέλος της, οι νέες κοινωνικοοικονομικές συνθήκες που οδήγησαν στην αγροτική επανάσταση και στον Νεολιθικό πολιτισμό χαρακτηρίζονται από την εφαρμογή τεχνικών οι οποίες ελάχιστα είχαν χρησιμοποιηθεί παλαιότερα και σταδιακά υιοθετήθηκαν ευρέως σε παγκόσμια κλίμακα. Πρόκειται για την πίεση και την τριβή. Η πίεση αφενός επέτρεψε, για πρώτη φορά, τη συστηματική παραγωγή σχεδόν πανομοιότυπων λεπίδων από καλά προετοιμασμένους πυρήνες, αφετέρου, συνεχίστηκε η χρήση της στην επεξεργασία αποκρουσμάτων και λεπίδων για την κατασκευή αιχμών βελών και άλλων εργαλείων. Η τριβή χρησιμοποιήθηκε για τη δημιουργία εργαλείων λειασμένου λίθου. Από το τέλος της Νεολιθικής εποχής κυρίως εφαρμόστηκε, στο ίδιο πλαίσιο, και η διάτρηση. Οι τεχνικές αυτές χρησιμοποιήθηκαν επίσης ευρύτατα κατά την Πρώιμη και Μέση Εποχή του Χαλκού. Η παλαιότερη κρούση δεν αντικαταστάθηκε από τις νεότερες τεχνικές της πρόσφατης Προϊστορίας. Το αντίθετο μάλιστα· αν και ο ρόλος της είναι συνήθως προπαρασκευαστικός και βοηθητικός, για την κυρίως φάση της τεχνολογικής αλυσίδας (π.χ. κατασκευή με πίεση λεπίδων ή αιχμών βελών), τα προϊόντα της, συνήθως απορρίμματα, χαρακτηρίζουν το μεγαλύτερο ποσοστό της λίθινης παραγωγής.

Read more:

Nestor 40.4 (April 2013) is available for download

Nestor 40.4 (April 2013) is available for download at

Αναδεικνύονται τα κυκλώπεια τείχη της Αρχαίας Τίρυνθας

Archaeology & Arts, 12-04-2013

Με την ευθύνη της Δ’ Εφορίας Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων Αργολίδας και την έγκριση του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου ξεκίνησαν εργασίες αναστήλωσης, στερέωσης και συντήρησης στα κυκλώπεια τείχη της Αρχαίας Τίρυνθας. Πρόκειται για την υλοποίηση ενός συνεχιζόμενου προγράμματος αποκατάστασης βλαβών στον αρχαιολογικό χώρο της Αρχαίας Τίρυνθας, δίπλα στον εθνικό δρόμο Άργους-Ναυπλίου. Αφορά τα κυκλώπεια τείχη της ανακτορικής μυκηναϊκής περιόδου (13ου-14ου αιώνα). Οι πρώτες εργασίες προστασίας και ανάδειξης των κορυφαίων αυτών μνημείων άρχισαν το 1985. Το έργο, το οποίο ξεκίνησε τώρα, είναι ενταγμένο στο ΕΣΠΑ με προϋπολογισμό 900.000 ευρώ. Θα πραγματοποιηθούν στερεωτικές και αναστηλωτικές εργασίες στα τμήματα που παρουσιάζουν προβλήματα στατικής επάρκειας ή κατάρρευσης, στο σημείο του μεγάρου, της μεγάλης αυλής και των δημόσιων χώρων, στην περιοχή της Άνω Ακρόπολης της Αρχαίας Τίρυνθας. Οι εργασίες, οι οποίες διεξάγονται από εξειδικευμένο προσωπικό στη συντήρηση μνημείων υπό την εποπτεία ειδικού μηχανικού, αναμένεται να ολοκληρωθούν στα τέλη του 2014.

Read more:

A Late Palaeolithic site at Ouriakos (Limnos, Greece) in the north-eastern Aegean

Past Horizons, 12-04-2013

The Late Palaeolithic site of Ouriakos is located on the south-eastern coast of the island of Limnos in the northern Aegean. It was discovered in 2006 during the construction of a car park close to the beach which removed part of a sand dune. The site is partly located on a Pleistocene calcarenite marine terrace, some 10m above present sea level, delimited by two seasonal streams. A profile along the right bank of the southern stream shows a buried dark clayey palaeosoil that developed above the calcarenite, containing chipped stone artefacts at its top, and which was sealed by a sand dune. Surface collections made in 2008–2010 on the exposed archaeological surface , and the excavations that followed in 2009–2012, revealed that the site extends for some 1500m⊃2;. The lower part of this deposit yielded a few unidentifiable bone fragments, a burnt sample of which was AMS-dated to 10 390±45 uncal BP/10 564–10 124 cal BC at 2σ (GrA-53229), suggesting that the site was settled during an advanced period of the Younger Dryas cold oscillation (c. 11 000–10 000 uncal BP; Lowe et al. 2001: tab. 3). Ichipped stone artefacts were recovered.

Read more:

Read the full report on Antiquity


Το 2015 τα εγκαίνια του Μουσείου Αρχαιολογικού Χώρου Ελεύθερνας, 11-04-2013

Εντός του 2015 αναμένεται να εγκαινιαστεί το Μουσείο Αρχαιολογικού Χώρου Ελεύθερνας, στο νομό Ρεθύμνου, καθώς η κατασκευή του βρίσκεται σε εξέλιξη, ενώ η μελέτη διαμόρφωσης του περιβάλλοντος χώρου του αλλά και των εργασιών ασφάλειας και μεταφοράς αρχαιοτήτων πήρε πρόσφατα την έγκριση των μελών του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου. Επίσης, πριν λίγο καιρό τα μέλη του ΚΑΣ ενέκριναν το νέο πενταετές πρόγραμμα (2013-2015) της ανασκαφικής έρευνας στην αρχαία Ελεύθερνα, που πραγματοποιεί από το 1985 ο Τομέας Αρχαιολογίας και Ιστορίας της Τέχνης του Πανεπιστημίου της Κρήτης. Συγκεκριμένα, θα συνεχιστούν οι έρευνες στους τομείς Ι και ΙΙΙ, που τελούνται υπό τη διεύθυνση του καθηγητή κλασικής αρχαιολογίας Νικολάου Σταμπολίδη, ενώ αναμένεται το αίτημα για τη συνέχιση των ανασκαφών στον τομέα ΙΙ, που πραγματοποιεί η λέκτορας Βυζαντινής Αρχαιολογίας Δρ. Χριστίνα Τσιγωνάκη.

Read more:


Work at Amarna in March 2013

Barry Kemp & Anna Stevens, Egyptology News, 07-04-2013

The first part of the 2013 season ended on Wednesday, March 27th, with the formal return of the site to the SCA inspectorate. The March results mainly reinforced the observations made in the February report, and should be visible from the accompanying photographs. On the very last day, our team of builders put the finishing touches to the outlines of the small stone palace that had stood there in Akhenaten's time, on its distinctive gypsum foundation platform. They had responded well to the challenge of laying larger and more carefully cut limestone blocks. The result displays the plan of the building in a simple way. By this time also, the large Pendlebury dump over the northern pylon and ground outside had completely gone, fully exposing the brickwork of the pylon. This now needs to be repaired and built up with new bricks to a slightly greater height. Beside it, on the south, comes the outer temple ramp, of brick retaining walls and sand fill, 9.15 m wide.

Already we have the makings of a viewing platform, easily accessible from the asphalt road. What might be the view in a few years' time? The viewing area will run for twice the present length, to include the southern pylon as well, so that the access ramp stands in the centre. Beyond comes a broad flat surface of compacted mud that runs up to the monumental front to the stone temple, 30 m behind the brick pylons. The recently completed outline of the small limestone palace faces on to this on the left.

This open space had brought people in - members of the public? - to perform offering-ceremonies on the mud bases surrounded by gypsum-lined troughs, a practice that had begun when the temple site was first laid out. Unfortunately, these are too fragile to leave exposed but it should be possible to devise a way of marking their locations. They seem to represent regular participation in a more modest style of worship, separate from the grand setting created by the stone architecture. The small stone palace, if such it really is, belongs within this zone and seems to lack the kind of separation of the king from modest cult surroundings that one might have expected.

Read more:

Αιγυπτιακό μπλε, η πρώτη συνθετική βαφή στην ιστορία

Archaeology & Arts, 10-04-2013

Το αιγυπτιακό μπλε αποτελεί την πρώτη συνθετική βαφή στον κόσμο. Το πρώτο γνωστό δείγμα του προέρχεται από αιγυπτιακό τάφο που χρονολογείται στα τέλη της 1ης φαραωνικής Δυναστείας, 5.000 χρόνια πριν από σήμερα, για να χρησιμοποιηθεί κατά κόρον στις ταφικές αιγυπτιακές τοιχογραφίες, βασιλικές και μη. Στη συνέχεια η δημοτικότητά του ήταν μεγάλη. Η χρήση του πέρασε μάλιστα τα σύνορα της Αιγύπτου για να παρουσιαστεί στη διακόσμηση πολλών σημαντικών μνημείων της αρχαιότητας (π.χ. στη μορφή της Ίριδας από τον Παρθενώνα).

Η διαδικασία παρασκευής του αιγυπτιακού μπλε είναι απλή: απαιτεί τη μίξη άμμου, ασβέστη και χαλκού (ή μεταλλεύματος χαλκού) και την όπτηση του μίγματος σε καμίνι ενώ το μπλε χρώμα προκύπτει από την παρουσία πυριτίου στο μίγμα. Εντούτοις, ο τρόπος παρασκευής του παρέμεινε μυστικός κι έτσι εκτιμάται ότι η χρήση του σε χώρες εκτός Αιγύπτου ήταν αποτέλεσμα εισαγωγής του αντί ακριβού αντιτίμου. Η σημασία του μπλε όμως ως αποτροπαϊκού χρώματος συνέστησε τη χρήση του.

Read more:

Hittite site to be turned into 'tourist attraction'

Archaeology News Network, 10-04-2013

Turkey’s well-known ancient site of Alacahöyük, which currently draws around 50,000 visitors a year, in the Central Anatolian province of Çorum, is set to be given new facilities reflecting traces of the Hittite civilization.The head of the Alacahöyük excavations, Professor Aykut Çınaroğlu, said the reconstruction plan for the protection of Alacahöyük had been prepared by the Culture and Tourism Ministry, was in its final stage and was set to be implemented in a year. “Ministry officials and representatives of the company that prepared the project came to Alacahöyük and conducted inspections in areas where the project will be implemented. With this plan, the protection area of the ancient site will be widened,” Çınaroğlu said.

Read more:

Ancient mysteries revealed in Turkmen desert sands

Archaeology News Network, 07-04-2013

Over four millennia ago, the fortress town of Gonur-Tepe might have been a rare advanced civilisation before it was buried for centuries under the dust of the Kara Kum desert in remote western Turkmenistan. After being uncovered by Soviet archaeologists in the last century, Gonur-Tepe, once home to thousands of people and the centre of a thriving region, is gradually revealing its mysteries with new artifacts being uncovered on every summer dig.The scale of the huge complex which spans some 30 hectares can only be properly appreciated from the air, from where the former buildings look like a maze in the desert surrounded by vast walls. Just 50 kilometres (30 miles) from the celebrated ancient city of Merv outside the modern city of Mary, the ruins of Gonur-Tepe are an indication of the archaeological riches of Turkmenistan, one of the most isolated countries in the world.

Around 2,000 BC, Gonur-Tepe was the main settlement of the Margush or Margiana region that was home to one of the most sophisticated, but little-known Bronze Age civilisations. The site -- which until the last century was covered by desert and scrub -- was uncovered in Soviet times by the celebrated archaeologist Viktor Sarianidi who, at the age of 84, is about to spend another summer working on the site.

Read more:

«Καμπανάκι» για την Κνωσό

Μanolis Kokolakis, Έθνος, 06-04-2013

Εγκαταλειμμένο στην τύχη του είναι το Ανάκτορο της Κνωσού και οι λιγοστοί εργαζόμενοι κάνουν ταυτόχρονα τους φύλακες, τους αρχιφύλακες, τους εισπράκτορες εισιτηρίων αλλά και τους... καθαριστές. Οι εκπρόσωποι των εργαζομένων ζητούν την άμεση παρέμβαση του υπουργείου Πολιτισμού, επισημαίνοντας ότι η τουριστική κίνηση έχει ξεκινήσει στην Κρήτη και το πρόβλημα της έλλειψης προσωπικού εντείνεται στο Μινωικό Ανάκτορο, που κάθε χρόνο «μαγνητίζει» περισσότερους από 800.000 επισκέπτες. Μάλιστα οι λιγοστοί εργαζόμενοι ανακοίνωσαν ότι, παρά τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν, αποφάσισαν να παρατείνουν το ωράριο λειτουργίας της Κνωσού για δύο ώρες μέχρι τις 5 το απόγευμα χωρίς να πληρώνονται προκειμένου να εξυπηρετούν τους ξένους επισκέπτες που έρχονται καθημερινά από όλο τον κόσμο.

Read nore:


Djehuty Project discovers significant evidence of the 17th Dynasty of Ancient Egypt, 05-04-2013

The Djehuty Project, led by the Spanish National Research Council (CSIC), has discovered on the hill of Dra Abu el-Naga in Luxor (ancient Thebes), the burials of four personages belonging to the elite of the 17th Dynasty of Ancient Egypt, who lived about 3.550 years ago. These findings, discovered during the 12th campaign of archeological excavations of the project, shed light on a little-known historical period in which Thebes becomes the capital of the kingdom and the empire's foundations become established with the dominance of Egypt over Palestine and Syria to the north, and over Nubia to the south.The project is led by the CSIC researcher José Manuel Galán, from the Institute of Mediterranean and Near Eastern Languages and Cultures (ILC), and funded by Unión Fenosa Gas and the Ministry of Education, Culture and Sport.

The 17th Dynasty belongs to the historical period called Second Intermediate Period of Egypt (between 1800 and 1550 BC), characterized by the hegemony of rulers of Syrian-Palestinian origin settled in the eastern Delta. This is a period of great political complexity in which the monarchy did not control all the territory and the real power was in the hands of local rulers.

Read more:


Presentation of the 11th volume of the journal ENALIA on the 8th April 2013, at the premises of the Association of Greek Archaeologists

Association of Greek Archaeologists

Με την ευκαιρία της συμπλήρωσης 40 χρόνων δράσης του Ινστιτούτου Εναλίων Αρχαιολογικών Ερευνών, ο ΣΕΑ και το Δ.Σ. του Ι.ΕΝ.Α.Ε. σας καλούν στην παρουσίαση του περιοδικού ΕΝΑΛΙΑ ΧΙ τη Δευτέρα 8-4-2013, ώρα 18.00 στο Κτήριο του ΣΕΑ, Ερμού 136.


Γιάννος Γ. Λώλος – Πρόεδρος Ι.ΕΝ.Α.Ε., Καθηγητής Προϊστορικής Αρχαιολογίας Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Γεώργιος Σ. Κορρές – Ομότιμος Καθηγητής Προϊστορικής Αρχαιολογίας Πανεπιστημίου Αθηνών

Ευγενία Γιαννούλη – Επίκουρη Καθηγήτρια Προϊστορικής Αρχαιολογίας Πανεπιστημίου Πελοποννήσου

Άδωνις Κ. Κύρου - Δημοσιογράφος

Χρήστος Σ. Αγουρίδης – Γενικός Γραμματέας Ι.ΕΝ.Α.Ε., Αρχαιολόγος, Εφορεία Παλ/γίας-Σπηλαιολογίας Ν.Ε.

Κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης τα ΕΝΑΛΙΑ θα διατίθενται σε ειδική τιμή.

The 9th Symposium "Excavations and Research, IX". Department of History and Archaeology, University of Athens

The Department of History and Archaeology of the University of Athens invites you to the 9th Symposium "Excavations and Research, IX",  which will take place at the Central Building of the University of Athens (Panepistimiou 30, I. Drakopoulos Hall) on April 5-6th, 2013.


The Annual Meeting of the Swedish Institute at Athens, Thursday, April 11

The Swedish Institute at Athens will hold its Annual Meeting on Thursday, April 11, 2013, at 6 p.m. in the Lecture Hall of the Acropolis Museum, Dionysiou Areopagitou 15. Lectures by:

Arto Penttinen (Director), The work of the Swedish Institute at Athens in 2012

Alcestis Papadimitriou (Director of Antiquities) & Georgia Ivou, A program for upgrading the archaeological site at Asine by the 4th Ephorate of Prehistoric and Classical Antiquities

Gullög Nordquist (Professor emerita), The Asine collection at the University of Uppsala

Read more:

Trove of Neanderthal Bones Found in Greek Cave

Charles Choi, Live Science, 01-04-2013

A trove of Neanderthal fossils including bones of children and adults, discovered in a cave in Greece hints the area may have been a key crossroad for ancient humans, researchers say. The timing of the fossils suggests Neanderthals and humans may have at least had the opportunity to interact, or cross paths, there, the researchers added. Neanderthals are the closest extinct relatives of modern humans, apparently even occasionally interbreeding with our ancestors. Neanderthals entered Europe before modern humans did, and may have lasted there until about 35,000 years ago, although recent findings have called this date into question.

To learn more about the history of ancient humans, scientists have recently focused on Greece. "Greece lies directly on the most likely route of dispersals of early modern humans and earlier hominins into Europe from Africa via the Near East," paleoanthropologist Katerina Harvati at the University of Tübingen in Germany told LiveScience. "It also lies at the heart of one of the three Mediterranean peninsulae of Europe, which acted as refugia for plant and animal species, including human populations, during glacial times — that is, areas where species and populations were able to survive during the worst climatic deteriorations."

Read more:

Archaeologists Explore Early Bronze Age Settlement on Greek Island of Keros

Popular Archaeology, 25-03-2013

Keros Island is known for the famous assemblage of fragmentary Cycladic marble figurines popularly known as the "Keros Hoard", a collection of artifacts purportedly found by looters at the site of Kavos on the west coast of this now uninhabited Greek island in the Cyclades, southeast of Naxos in the Mediterranean. Many of the figurines, traded on the antiquities market, ended up in the Erlenmeyer Collection in Basel, Switzerland, with the rest dispersed among various museums and private collections. The figurines were said to have inspired the work of Pablo Picasso and Henry Moore. Now, archaeologists will be returning to the island to conduct a survey that will, they hope, shed additional light on the settlement and civilization that constituted the famous hoard's context, with an eye toward further targeted excavations.

The ancient people who presumably produced or traded the figurines inhabited a settlement that, based on previous investigations and excavations, flourished during the 3rd millennium B.C. as a part of the Early Bronze Age Cycladic civilization. Excavations carried out under the direction of Professor Colin Renfrew of the University of Cambridge and the British School at Athens (the "Cambridge Keros Project") from 2006 to 2007 at Kavos uncovered more fragmentary Cycladic figurines, vessels and other objects made of marble, suggested by the excavators to have been broken elsewhere but brought to Kavos for deposition. In 2008 they excavated a large area they identified as part of a Cycladic period settlement on the nearby associated islet of Dhaskalio. That excavation revealed a substantial building 16 metres long and 4 metres wide, considered to be the largest from this period in the Cyclades — within which was discovered an assemblage comprising a chisel, an axe-adze and a shaft-hole axe of copper or bronze. In addition to excavation, survey of the islet showed that most of it evidenced Early Bronze Age occupation, making this the largest archaeological site in the Cyclades.

Read more:

The new issue of Nestor (March 2013) is available for download

Nestor 40.3 (March 2013) is available for download at

Christina A. Televantou, 'The Neolithic Settlement at Strofilas, Andros Expanding the horizons of Cycladic prehistory and iconography'

Cycladic Seminar, Tuesday, 2 April 2013

The excavations on the plateau of Strofilas, on the west coast of Andros, have unearthed the ruins of a large settlement belonging to the “Attica-Kephala” cultural horizon of the Final Neolithic (FNL) period. Its growth is attributable largely to the strategic location of Andros near Attica, especially the area around Lavrion, coupled with the fact that it was an important hub and port of call on the Neolithic sea routes for the transport of goods (e.g. Melian obsidian and metal ore) and the transmission of technology and ideas between the Cyclades, the Mainland, Euboea and the NE Aegean.

Invitation and abstract

Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων, διάλογοι: Μνημεία στη σύγχρονη τέχνη. Nοηματοδοτήσεις και παραλλαγές

Την Δευτέρα 1 Απριλίου 2013, ώρα 7.15 μμ, ο Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων ανοίγει τη συζήτηση: Μνημεία στη σύγχρονη τέχνη: νοηματοδοτήσεις και παραλλαγές.

Κτίριο Συλλόγου Ελλήνων Αρχαιολόγων, Ερμού 134-136, Θησείο (έναντι ΗΣΑΠ Θησείου), 2103252214

Σε συνέχεια της πρώτης συζήτησης με θέμα τον διάλογο που μπορεί να αναπτυχθεί μεταξύ της σύγχρονης τέχνης και των μνημείων, όταν η σύγχρονη καλλιτεχνική δημιουργία συναντά τα μουσειακά εκθέματα ή εντάσσεται στους αρχαιολογικούς χώρους, συνεχίζουν οι "διάλογοι".  Σε αυτή τη συζήτηση εστιάζουμε στις περιπτώσεις όπου η σύγχρονη τέχνη εμπνέεται από την αρχαιότητα, την επανεφευρίσκει και την μεταμορφώνει.

- Ποιοι είναι οι λόγοι που καθιστούν τα μνημεία, και εν γένει την αρχαιότητα, πηγή έμπνευσης για τους σύγχρονους καλλιτέχνες;
- Πώς οι καλλιτέχνες συνδιαμορφώνουν την αντίληψή μας για το παρελθόν;
- Η σύχρονη τέχνη παρέχει τα εφόδια για μια εναλλακτική ερμηνεία της αρχαιολογίας συνδέοντάς την βιωματικά με την σύχρονο άνθρωπο, με το πέρασμα του χρόνου και τελικά με τον τρόπο με τον οποίο οι σύγχρονες πολιτικές, πολιτιστικές και κοινωνικές μεταβολές επηρεάζουν την ανθρώπινη ύπαρξη;
- Ποιό είναι το στίγμα της νεωτερικής κουλτούρας των σύγχρονων εφαρμοσμένων τεχνών ως φορέα πρόσληψης της αρχαιότητας;
- Ποια η εναλλακτική χρηση των μνημείων στη λαϊκή κουλτούρα και το σύγχρονο κιτς;
- Πόσο είναι συναφείς ή μη οι καλλιτεχνικές προσεγγίσεις του παρελθόντος με την αρχαιολογική δραστηριότητα; Τι μπορούμε να κερδίσουμε από αυτό το «παρόν» οι αρχαιολόγοι και όσοι ασχολούνται με το «παρελθόν»;


Βασίλης Δήμου, αρχαιολόγος υποψήφιος διδάκτωρ με θέμα "Σύγχρονη Τέχνη και Αρχαιολογία"

Βαγγέλης Βλάχος, καλλιτέχνης

Στέλιος Φαϊτάκης, ζωγράφος

Βασιλική Πλιάτσικα, αρχαιολόγος στη ΓΓ Πολιτισμού, Δρ Προϊστορικής Αρχαιολογίας

Ζωντανή μετάδοση από το

Το Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης σας προσκαλεί σε εκδήλωση παρουσίασης νέων εκδόσεων κυπριακής αρχαιολογίας

Museum of Cycladic Art

Το Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης σας προσκαλεί σε εκδήλωση παρουσίασης νέων εκδόσεων κυπριακής αρχαιολογίας τη Δευτέρα 1η Απριλίου 2013 και ώρα 12.00 Νεοφύτου Δούκα 4, Κολωνάκι (Νέα Αίθουσα Διαλέξεων, 5ος όροφος)

Στην εκδήλωση θα παρουσιατούν 4 βιβλία και θα συμμετάσχουν οι: Καθηγητής Ν.Χρ. Σταμπολίδης, Καθηγητής Μ.Β Χατζόπουλος, Καθηγητής J.C. Wright, Δρ Δ. Πλάντζος.

Read more:


Μυκηναϊκά στοιχεία σε Μακεδονικούς τάφους στον Πλαταμώνα, 22-03-2013

Μία από τις σημαντικότερες «δεξαμενές» αρχαιολογικών δεδομένων της Βόρειας Ελλάδας, είναι ο Πλαταμώνας, λόγω της πληθώρας σωστικών ανασκαφών που πραγματοποιούνται στην περιοχή τα τελευταία 15 χρόνια εξαιτίας των μεγάλων εθνικών έργων, του σιδηροδρόμου και της νέας εθνικής οδού. Πρόσφατα, ο χάρτης με τα προϊστορικά δεδομένα της περιοχής συμπληρώθηκε με την αποκάλυψη νέων τεκμηρίων για οικιστική χρήση με αποθηκευτικό χαρακτήρα των αρχών της Ύστερης Εποχής του Χαλκού, αλλά και για αμέσως μεταγενέστερο νεκροταφείο με έντονα μυκηναϊκά στοιχεία. Η ανασκαφή βρίσκεται ακριβώς δίπλα στην εθνική οδό Αθηνών - Θεσσαλονίκης, στο ύψος του Πλαταμώνα, 35 μέτρα ψηλότερα από την θάλασσα. Ο παρακείμενος χείμαρρος «Τριμπίνα» έδωσε το όνομά του τόσο στην ανασκαφή, όσο και στο εκτεταμένο βυζαντινό νεκροταφείο, στην απέναντι όχθη του.

Η σύγχρονη εντατική οικιστική και γεωργική δραστηριότητα, καθώς και οι χωματουργικές εργασίες για την κατασκευή της νέας εθνικής οδού διατάραξαν με ποικίλους τρόπους το σύνολο των 1700 τ.μ. που ανασκάφηκαν. Η ταφική φάση αποκαλύφθηκε σε έκταση 350 τ.μ. στο κέντρο περίπου του ανασκαφικού χώρου. Ανασκάφηκαν 17 τάφοι που περιείχαν 23 τουλάχιστον ενταφιασμούς. Χωροταξικά οι περισσότεροι τάφοι είναι ομαδοποιημένοι σε τρεις συστάδες, ενώ τυπολογικά ανήκουν στην κατηγορία των κιβωτιόσχημων -πλακοπερίβλητων και χτιστών-, και των λακκοειδών με μικρές διαφοροποιήσεις. Κατά κανόνα αφορούν σε μεμονωμένους ενταφιασμούς με εξαίρεση τέσσερις περιπτώσεις στις οποίες διαπιστώθηκε ο ενταφιασμός περισσοτέρων του ενός ατόμου. Η θέση των νεκρών είναι συνήθως ύπτια με τα κάτω άκρα συνεσταλμένα.

Read more

Οινολογικά μυστικά 8.000 ετών

Γιώτα Μυρτσιώτη,, 22-03-2013

Στέμφυλα από την παλαιότερη μέχρι στιγμής οινοποίηση στην Ευρώπη, σπόροι και καρποί, οστά πτηνών και ψαριών ηλικίας 8.000 ετών, μπαίνουν στο μικροσκόπιο της αρχαιολογίας για να μας αποκαλύψουν διατροφικές συνήθειες και καθημερινές δραστηριότητες ανθρώπων που έζησαν σε χρόνους προϊστορικούς.

Οι αποθηκευμένοι καρποί της φύσης «πάγωσαν» σε οικιστικά κατάλοιπα της Νεολιθικής Εποχής κι έμειναν θαμμένοι σε διαφορετικές περιοχές του βορειοελλαδικού χώρου. Μεγάλες ποσότητες από απανθρακωμένες ρώγες σταφυλιών (στέμφυλα) από φρέσκα σταφύλια που είχαν πατηθεί για την εξαγωγή χυμού διατηρούσε σε άριστη κατάσταση οικία του προϊστορικού οικισμού Ντικιλί Τας, δύο χλμ. ανατολικά της αρχαίας πόλης των Φιλίππων. Ο προϊστορικός οικισμός με ονομασία που ανάγεται στην οθωμανική περίοδο και σημαίνει «Ορθια Πέτρα» είναι μια από τις καλύτερα τεκμηριωμένες θέσεις των Βαλκανίων για τις περιόδους από την αρχαιότερη Νεολιθική (6400-6200 π.Χ.) ώς την Υστερη Εποχή του Χαλκού (12ος αι. π.Χ). Ανασκάπτεται εδώ και 50 χρόνια, ωστόσο μια πρόσφατη ανασκαφή σε οικία του οικισμού που χρονολογείται στο β΄ μισό της 5ης χιλιετίας (4400-4200 π.Χ.) αποκάλυψε στέμφυλα και αρκετά αγγεία, ολόκληρα ή σε κομμάτια ειδικά για την αποθήκευσή τους ή χυμού σταφυλιών.

Read more:


Στιγμιότυπα από τις ποικίλες δράσεις ενός νεολιθικού νοικοκυριού: η «οικία 1» του Ντικιλί Τας

Aristotle University of Thessaloniki, press release

Περίληψη Ανακοίνωσης στο Συνέδριο για το Αρχαιολογικό Έργο στη Μακεδονία και τη Θράκη

Στον προϊστορικό οικισμό του Ντικιλί Τας, περίπου 2 χλμ ανατολικά από την αρχαία πόλη των Φιλίππων, μια συστηματική ανασκαφή ελληνογαλλικής συνεργασίας (Εν Αθήναις Αρχαιολογική Εταιρεία και Γαλλική Σχολή Αθηνών) συνεχίζεται κατά περιόδους, από το 1961. Ο νέος κύκλος ερευνών άρχισε το 2008, με διευθύνοντες τους Pascal Darcque, Χάιδω Κουκούλη-Χρυσανθάκη, Δήμητρα Μαλαμίδου και Ζωή Τσιρτσώνη. Το Ντικιλί Τας είναι μία από τις καλύτερα τεκμηριωμένες θέσεις των Βαλκανίων για τις περιόδους από την Αρχαιότερη Νεολιθική (γύρω στο 6400-6200 π.Χ) ως την Ύστερη Εποχή του Χαλκού (12ος αιώνας π.Χ.). Τα οικιστικά κατάλοιπα είναι άφθονα και η κατάσταση διατήρησής τους σπάνια. Σε ένα από τα κτίσματα που ανασκάπτεται τώρα, τη λεγόμενη ‘οικία 1’, που χρονολογείται με ακρίβεια στο β’ μισό της 5ης χιλιετίας (4400-4200 π.Χ.), βρέθηκαν μεγάλες ποσότητες από απανθρακωμένες ρώγες πατημένων σταφυλιών (Vitis vinifera), ένδειξη ότι φρέσκα σταφύλια είχαν πατηθεί για την εξαγωγή χυμού. Αρκετά αγγεία, ολόκληρα ή σε κομμάτια που έχουν βρεθεί κοντά τους περιείχαν αρχικά τα ίδια τα στέμφυλα ή τον χυμό των σταφυλιών. Αυτό το εντυπωσιακό και ασυνήθιστο εύρημα, είναι ενδεχομένως η πιο παλιά μέχρι στιγμής ένδειξη οινοποίησης στην Ευρώπη. Η μελέτη για την εξακρίβωση του τρόπου εκμετάλλευσης της αμπέλου (μικροσκοπικές και χημικές αναλύσεις) γίνεται σε συνεργασία με την Σουλτάνα-Μαρία Βαλαμώτη, Καθηγήτρια Προϊστορικής Αρχαιολογίας του ΑΠΘ, και χρηματοδοτείται από τη National Geographic Society. Έχουν επίσης προσδιοριστεί και άλλα είδη φυτών, όπως το ρόβι (Vicia ervilia), το μονόκοκκο σιτάρι (Triticum monococcum), καθώς και το λινάρι (Linum usitatissimum), που θα μπορούσε να έχει χρησιμοποιηθεί για το λάδι ή τις ίνες του. Τα είδη των σπόρων και οι ποσότητες που έχουν εντοπισθεί σημαίνουν ότι η καταστροφή του οικήματος αυτού συνέβη το φθινόπωρο, σε μια περίοδο κατά την οποία οι ‘σοδειές’ είχαν αποθηκευθεί για τον επερχόμενο χειμώνα.

Δρ. Χάιδω Κουκούλη Χρυσανθάκη, Επίτιμη Έφορος Αρχαιοτήτων Καβάλας

Δρ. Pascal Darcque, Διευθυντής Ερευνών στο CNRS της Γαλλίας (Αρχαιολογία και Επιστήμες της Αρχαιότητας), Nanterre

Δρ. Δήμητρα Μαλαμίδου Αρχαιολόγος Α’ Βαθμού, ΙΗ’ Εφορεία Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων Καβάλας

Δρ. Ζωή Τσιρτσώνη, Ερευνήτρια Α' Βαθμού, CNRS της Γαλλίας (Αρχαιολογία και Επιστήμες της Αρχαιότητας)

Τάνια Βαλαμώτη, Επίκ. Καθηγήτρια Προϊστορικής Αρχαιολογίας του Τμήματος Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Α.Π.Θ.

Read more: 

Ενοποίηση αρχαιολογικών χώρων στην Κρήτη

Archaeology & Arts, 19-03-2013

Δύο σημαντικές συμβάσεις για την εκπόνηση μελετών που αφορούν την ενοποίηση των ευρύτερων αρχαιολογικών περιοχών Κνωσού και Μεσαράς υπογράφηκαν στα γραφεία της Περιφέρειας Κρήτης. Η πρώτη αφορά τη μελέτη «Ενοποίησης Αρχαιολογικών χώρων Κνωσού, Καρτερού, Αρχανών» και η δεύτερη σύμβαση αφορά στη μελέτη «Ενοποίησης Αρχαιολογικών χώρων Μεσαράς – Φαιστού, Γόρτυνας, Αγίας Τριάδας, Κομμού». Όπως επισημάνθηκε κατά την υπογραφή των συμβάσεων, η ενοποίηση του ευρύτερου αρχαιολογικού χώρου στην Κνωσό και στη Μεσαρά αντίστοιχα αποτελεί πιλοτική εφαρμογή για τη δημιουργία δικτύου αρχαιολογικών χώρων της Περιφέρειας Κρήτης αλλά και παράλληλα σηματοδοτεί το πρώτο βήμα για την προώθηση της διεκδίκησης ένταξής τους στα μνημεία Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO.

Read more:

3200 year old sundial guides archaeologists into the past

Past Horizons, 15-03-2013

During the 2013 season of the Valley of the Kings Project carried out by University of Basel, Prof. Susanne Bickel’s team have found a number of exciting artefacts including what they suspect to be one of the oldest portable sundials in the area between tombs KV 29 and 61.

This year’s season started on 13th January and lasted until 1st March as part of a larger programme dedicated to the study of the undecorated non-royal tombs in the side valley leading to KV 34 of Thutmosis III. The general aims of the project, that has been running since 2009, are to clear the tombs and prepare them for documentation and  study of the architecture. If possible, the tombs will be identified and the finds and study material recorded. There is a longer term goal to look at the site management and  protection of the tombs as well as prepare a topographical survey of this area of the side valley Students from the University of Basel recovered many fragmentary objects in this year’s season to add to 500 recovered in the past few years,  including a number of ceramics and canopic jars and even parts of a cartonage and a number of textiles that will all help to identify the tombs and their occupants. This includes the find material from the lower layers of the tomb KV 64 discovered in 2012. In the 3500-year-old tomb the Basel archaeologists discovered a sarcophagus containing the mummy of a woman named Nehemes Babu.

However, one find that has excited the archaeologists is a small piece of limestone, engraved with  a semicircle marked out by twelve divisions painted with black lines. A central hole would have served as the fixing point for a wooden or metal pin, whose shadow would have marked out the ”hours”.  The entire piece is only a little over 16 cm along the horizontal baseline. Small faded black dots  allowed a still finer timing in the middle of each segment.

Read more:

Marmaray artifacts suggest ancient settlements related

Today's Zaman, 11-03-2013

An excavation team has announced that evidence from two settlements in İstanbul dating back 8,500 years, uncovered during construction on the Marmaray Project, may indicate that their residents were related. Digging conducted as part of the Marmaray Project to build a rail tube under the Bosporus that will connect Europe and Asia has led to the discovery of a large number of historical artifacts since work began in 2004, shedding light on the history of İstanbul.

Zeynep Kalkan, director of the İstanbul Archaeological Museum and head of the archeological team working alongside the construction crew, stated that a recent find in İstanbul's Pendik district, located on the Asian side of the Bosporus, included gravesites that contained numerous skeletons buried in the hocker position -- a fetal-like position where the arms are embracing the lower limbs – and items such as spoons, needles, kitchen utensils and tinderboxes. After a study by the team, experts announced that the residents of the settlement in Pendik and those of a settlement in Yenikapı, on the European side of the city, in 2004 may be related. “The finds in Pendik and in Yenikapı are very similar in terms of architecture, tools and form of burial. After a DNA analysis taken from skeletons from both settlements, we can be sure that they were related,” said Kalkan.

Read more: