Friday 30.01.2015


  • A +
  • A
  • - A

To write comments, click the title of each entry.

Anaskamma 6 (2013): the new issue is available online

Anaskamma circulates with the ambition to give a solution to the problem of excavations that lose their discoveries in mysterious, inaccessible drawers, instead of enjoying them as multicolored, accessible publications; a solution that is neither the only one, nor the best one. It still is a solution, because it deliberately exceeds the error of the “minefield”, a rightful comparison of the excavational procedure, since the very first mistake of the excavator is also the last one.


"Francthi cave, Municipality of Ermionida, Prefecture of the Peloponnese". Development works at the site and the surrounding area within the National Strategic Reference Framework (NSRF) 2007-2013

Ephorate of Palaeoanthropology-Speleology of Southern Greece

Franchthi cave from the Koiladha Bay

Franchthi cave is located on the northern side of Koiladha Bay in the southwestern Argolid. It was occupied during the Upper Palaeolithic (40-10,000 B.C.), Mesolithic (9-7,000 B.C.) and Neolithic periods (7-3,000 B.C.). During the Palaeolithic and Mesolithic, the cave was inhabited seasonally by mobile hunter-gatherers and fishermen who used tools made of hard and sharp stones such as flint and obsidian. The Mesolithic is an important period in the history of the site marked by key social and economic changes. These included organised burials, open water seafaring and intensive fishing.

Outside view of the cave

During the Neolithic, occupation was year-round and extended out of the cave and along the present sea shore, the largest part of which is now submerged due to rising sea levels. The settlement was lived in by a community of farmers and herders, and formed part of a larger network of sites in the southern Aegean. New types of stone tools appeared including sickle blades, knives, millstones and axes as well a variety of tools made of organic materials such as fish hooks, spatulas and awls. Other types  of tools have left no traces due to their perishable nature. Inside the cave, every day activities were carried out in designated areas, some of which were stone paved or contained hearths. In the open-air settlement along the coast, houses were simple with stone foundations, clay floors and plastered walls for insulation and hygiene. Both the cave and open-air settlement were also occasionally used for burials. One of the most important innovations of the period was clay firing of pots and figurines, some of which were colorfully decorated. Like their predecessors, the Neolithic inhabitants of Franchthi adorned themselves with ornaments made of seashells and other natural materials.

Inside view of the cave

For most of the 20th century the cave was used as a seasonal animal pen.

Excavations within the cave and along the open-air settlement were carried out between 1967-1979 by Indiana University, under the auspices of the American School of Classical Studies at Athens. The current development work was carried out by the Ephorate of Palaeoanthropology-Speleology of Southern Greece.

Farewell to a great teacher. Archaeologist Spyros Iakovides dies at 90

Archaeology & Arts, 17-06-2013

The archaeological community in Greece and beyond sends farewell to Spyros Iakovides, a great archaeologists and academic, specialized in the Mycenaean world.

Born in Athens (1923), Spyros Iakovides graduated from the University of Athens with a degree in Archaeology (1946). From 1952 up to 1954 worked as an archaeological curatot but his great passion was archaeology through fieldwork and academia. He taught at the Universities of Athens, Marburg, Heidelberg and Pennsylvania, while he was also a member of the Archaeological Society in Athens and many other institutions in Greece and abroad. He was also a member of the Academy of Athens.

His publication list isimmense. He published in Greek ["The Mycenaen Acropolis of Athens" (1962), "Perate" (1969-1970), "Mycenaen Acropoleis" (1973), "Glas" (2 vols., 1989, 1998 respectively), "Mycenae-Epidaurus" (2002)], English ["Late Helladic Citadels on Mainland Greece" (1988), "Gla and the Kopais" (2001)] and German ["Vormykenische und Mykenische Wehrbauten" (1977)].

His funeral will take place tomorrow, Tuesday, 18/06/2013 , 11 am.

Altes Museum - Antikensammlung der Staatlichen Museen zu Berlin - Back to the Beginnings Treasures from Early Civilizations in the Aegean at the Collection of Classical Antiquities

Extension of the exhibition until further notice

This small exhibition on the upper floor of the Altes Museum draws on exemplary objects within the Collection of Classical Antiquities' own holdings to put the spotlight on the Aegean Bronze Age and the material legacy of the developments that occurred during this period, which climaxed in the region's 'palace culture'.

Moreover, a free guided tour with the curator through this exhibition will take place on the 4th of July 2013, 18.00. The guided tour will be in the Italian language.

Further information


Guided tour on the 4th of July 2013

Η ιδεολογική ταυτότητα του ανακτόρου των Μυκηνών. Ομιλία του καθηγητή James C. Wright

Archaeology & Arts, 10-06-2013

Το ανάκτορο των Μυκηνών υπήρξε σε μεγάλο βαθμό περισσότερο επινόηση προώθησης κοινωνικο-πολιτικών και ιδεολογικών στόχων παρά αποτέλεσμα μακράς αρχιτεκτονικής εξέλιξης. Αυτό θα υποστηρίξει ο καθηγητής James C. Wright, Διευθυντής της Αμερικανικής Σχολής Κλασικών Σπουδών Αθηνών, σε ανακοίνωσή του με τίτλο «Το ανάκτορο των Μυκηνών ως χώρος ιστορίας και ιδεολογικής ταυτότητας», στο πλαίσιο του Μυκηναϊκού Σεμιναρίου.

Σύμφωνα με τον James C. Wright, το ανάκτορο των Μυκηνών «ήταν κυρίως ένα σχέδιο που η άρχουσα τάξη και οι αρχιτέκτονές της ανέπτυξαν συνειδητά προκειμένου να ενισχύσουν τη νομιμότητα της εξουσίας και το κύρος τους κατά την περίοδο επέκτασης της κυριαρχίας τους σε μεγάλο τμήμα της ΒΑ Πελοποννήσου. Για να δημιουργήσουν το ανακτορικό συγκρότημα στηρίχτηκαν σε πολλές παραδόσεις, τοπικές, μινωικές και ξενόφερτες, που τους έδιναν τη δυνατότητα να υλοποιήσουν το όραμά τους σχετικά με την προέλευση της νομιμότητας της εξουσίας, της δύναμης και τoυ πλούτου τους.

»Η άρχουσα τάξη στράφηκε κατά κύριο λόγο στην ιστορία του τόπου, προκειμένου να θέσει τα όρια και να ορίσει τις διαδρομές πρόσβασης στο κέντρο εξουσίας. Αυτό οδήγησε στη μνημειακότητα χώρων και στην προβολή συμβόλων θρησκευτικής λατρείας και προγονικών ταφών. Αναμειγνύοντας μινωικά και ξενόφερτα στοιχεία, οι άρχοντες των Μυκηνών κατά την περίοδο της ακμής χειρίστηκαν τις αξιώσεις τους για την υπεροχή των Μυκηνών έναντι των άλλων μυκηναϊκών κέντρων στην ηπειρωτική Ελλάδα».

Η 8η συνάντηση του Μυκηναϊκού Σεμιναρίου θα πραγματοποιηθεί την Πέμπτη 13 Ιουνίου 2013, στις 19:00, στο Αμφιθέατρο Ιωάννη Δρακοπούλου (Κεντρικό Κτήριο Πανεπιστημίου Αθηνών, Πανεπιστημίου 30).

Read more:


Χρωστήρες: Μεγάλη η επιτυχία του συνεδρίου για τη σχέση αγγειογραφίας και τοιχογραφίας στο προϊστορικό Αιγαίο, 26-05-2013

Με μεγάλη επιτυχία έληξαν οι εργασίες, αργά το απόγευμα της Κυριακής 26 Μαΐου 2013, του τριήμερου διεπιστημονικού συνεδρίου με τίτλο “Η τοιχογραφία και η αγγειογραφία της 2ης χιλιετίας π.Χ. σε διάλογο”. Διοργανωτές του συνεδρίου ήταν το Κέντρο Μελέτης Προϊστορικής Θήρας της “Εν Αθήναις Αρχαιολογικής Εταιρείας” και το Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων. Με την ευκαιρία της λήξης του συνεδρίου ο επίκουρος καθηγητής του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων κ. Ανδρέας Βλαχόπουλος, με την ιδιότητά του ως μέλος της Επιστημονικής Επιτροπής του συνεδρίου, παραχώρησε στο “ατλαντίς” την ακόλουθη δήλωση: “Οι χρωστήρες επεδίωξαν να φέρουν γύρω από ένα τραπέζι επιστημονικού διαλόγου αρχαιολόγους, συντηρητές, καλλιτέχνες και αρχιτέκτονες, με θέμα τη σχέση αγγειογραφίας και τοιχογραφίας στο Αιγαίο της 2ης χιλιετίας π.Χ. Θελήσαμε αυτό να γίνει στο Ακρωτήρι, τον καλύτερα διατηρημένο προϊστορικό οικισμό, που τα σπίτια του και τα δημόσια κτήριά του στολίζονταν με θεσπέσιες τοιχογραφίες και οι θεατές τους χρησιμοποιούσαν πολύχρωμα αγγεία, που πολύ καιρό πριν τις τοιχογραφίες είχαν καταλήξει ήδη στα θέματα που θα μεταφέρονταν αργότερα σε εκείνες. Η Θήρα υπήρξε η αφορμή. Οι 50 σύνεδροι των “χρωστήρων” εξάντλησαν τα θέματα των προϊστορικών Κυκλάδων, της Μινωικής Κρήτης και της Μυκηναϊκής Ελλάδας. Επί τρεις ημέρες, χάρη σε φίλους πιστούς στην Ανασκαφή και στο νησί, θεωρώ ότι θίξαμε ένα καίριο ερώτημα της σύγχρονης διεπιστημονικής μας προσέγγισης στην απώτατη αρχαιότητα.”

Read more:


Programme and abstracts


Θησαυρούς κρύβει ακόμη η Μεγάλη Πυραμίδα του Χέοπα. Ο Ζαχί Χαουάς επιστρέφει και υπόσχεται

Maria Thermou, Το Βήμα, 07-06-2013

«Ο τάφος του Χέοπα δεν έχει ακόμη ανακαλυφθεί! Οι θησαυροί του εξακολουθούν να βρίσκονται καλά κρυμμένοι μέσα στην Μεγάλη Πυραμίδα. Οσο για τους τρεις θαλάμους που έχουν εντοπισθεί, κατασκευάσθηκαν μόνο για να παραπλανήσουν τους κλέφτες!». Ελεύθερος από κατηγορίες που τον βάρυναν αλλά και ελεύθερος να ταξιδέψει και να δώσει διαλέξεις σε όλο τον κόσμο, προκειμένου να βοηθήσει στην επανάκαμψη του τουρισμού στην Αίγυπτο ο Ζαχί Χαουάς, ο επιλεγόμενος και Φαραώ των αρχαιοτήτων έκανε την εκκίνηση της περιοδείας του από το Τορόντο με μία αρχαιολογική βόμβα.

Το ρομπότ που πραγματοποιούσε έρευνες τα τελευταία χρόνια στην Μεγάλη Πυραμίδα συνάντησε, όπως λέει, δύο κλεισμένες πόρτες με χάλκινες λαβές, πίσω από τις οποίες εντόπισε θαλάμους. «Δεν υπάρχει πυραμίδα, ανάμεσα στις 123 πυραμίδες στην Αίγυπτο, που έχουν αυτού του είδους τις πόρτες με λαβές από χαλκό. Πραγματικά, πιστεύω ότι κρύβουν κρύβει κάτι», λέει.

Και δεν είναι μόνον αυτά. Ο τάφος του Τούθμοσι Β΄ δεν βρέθηκε ακόμη ούτε ο τάφος του Ταμσή Η΄, επιπλέον ενώ όλες οι βασίλισσες της 18ης δυναστείας (1550-1292 π. Χ.) θάφτηκαν στην κοιλάδα, οι τάφοι τους δεν έχουν βρεθεί ακόμη. Αλλά όπως λέει ο Χαουάς «Αυτό θα μπορούσε να είναι μια άλλη εποχή για την αρχαιολογία».

Read more:

«Τα Αρχαία δεν έχουν Φωνή. Εσύ Έχεις». Συνέντευξη με τον Κωνσταντίνο Πασχαλίδη, Αρχαιολόγο, Επιμελητή Αρχαιοτήτων του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου.

Νικόλαος Παππάς, Ελληνική Γνώμη, 31-05-2013

«Να γίνουν όλοι οι πολίτες συμμέτοχοι στη διατήρηση του υλικού μας Πολιτισμού». «Ό,τι δεν στηρίζει πια η Πολιτεία, δεν σημαίνει ότι πρέπει να καταρρεύσει. Ο καθένας μπορεί και οφείλει να αναλάβει ευθύνη και να λάβει θέση». Συνέντευξη με τον Κωνσταντίνο Πασχαλίδη, Αρχαιολόγο, Επιμελητή Αρχαιοτήτων του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου.

Συμμετείχατε στην τελευταία αναμόρφωση του μεγαλύτερου Μουσείου της Ελλάδας. Πόσο δύσκολο είναι και τι απαιτείται για να περατωθεί ένα τέτοιας έκτασης εγχείρημα;

Δεν έχω ιδέα τι τράβηξε ο σπουδαίος Διευθυντής του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείο, Δρ. Νικόλαος Καλτσάς, που είχε την ευθύνη και τον συντονισμό αυτού του τεράστιου έργου. Κι έχω την εντύπωση, ότι όποιος δεν έχει βρεθεί στη θέση του, δεν μπορεί να απαντήσει στο ερώτημα. Να πω μόνο ότι θυμάμαι τον άψογο συντονισμό, την υποδειγματική συνεργασία και την ησυχία που επικρατούσε σε όλη τη διάρκεια της εκκένωσης των αιθουσών, της συρρίκνωσης των αποθηκών, της καθαίρεσης τοίχων, της ενίσχυσης του κτιρίου, της εγκατάστασης πολύ σπουδαίων υποδομών, της τοποθέτησης των εκατοντάδων χιλιάδων εκθεμάτων και της υπερηφάνειας των εγκαινίων. Με μια ησυχία, που προσωπικά την αποδίδω στους εξαιρετικούς συναδέλφους που είχαν την ευθύνη και που δυστυχώς δεν βρίσκονται πια εν ενεργεία, άλλοι λόγω συνταξιοδότησης και άλλοι λόγω… Εφεδρείας. Φανταστείτε ότι όλο αυτό το τιτάνιο έργο έγινε με συνέπεια και χωρίς εντάσεις. Και εμάς, τους νεότερους να έχουμε την τύχη να αγγίζουμε «τα άγια των αγίων» και να μαθαίνουμε τους τρόπους εργασίας από τους καλύτερους. Μεγάλη τύχη!

Read more:



Ancient Egyptians accessorised with meteorites

Archaeology News Network, 30-05-2013

Researchers at The Open University (OU) and The University of Manchester have found conclusive proof that Ancient Egyptians used meteorites to make symbolic accessories for their dead. The evidence comes from strings of iron beads which were excavated in 1911 at the Gerzeh cemetery, a burial site approximately 70km south of Cairo. Dating from 3350 to 3600 BC, thousands of years before Egypt's Iron Age, the bead analysed was originally assumed to be from a meteorite owing to its composition of nickel-rich iron. But this hypothesis was challenged in the 1980s when academics proposed that much of the early worldwide examples of iron use originally thought to be of meteorite-origin were actually early smelting attempts.

Subsequently, the Gerzeh bead, still the earliest discovered use of iron by the Egyptians, was loaned by The Manchester Museum to the OU and Manchester's School of Materials for further testing. Researchers used a combination of the OU's electron microscope and the University's X-Ray CT scanner to demonstrate that the nickel-rich chemical composition of the bead confirms its meteorite origins.

Read more:

Χιλιάδες αρχαία θραύσματα αγγείων επιστρέφει στην Ελλάδα η Γερμανία, 29-05-2013

Περί τα 8.000 θραύσματα αγγείων της νεολιθικής εποχής θα επιστρέψει στην Ελλάδα το μουσείο της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας Pfahlbaumeseum, σύμφωνα με έγγραφο του αναπληρωτή υπουργού Πολιτισμού Κώστα Τζαβάρα το οποίο διαβιβάστηκε στη Βουλή. Πρόκειται για 8.000 κομμάτια από αγγεία της νεολιθικής εποχής τα οποία προέρχονται από παράνομη ανασκαφή που έγινε το 1941 σε περιοχή κοντά στο Βελεστίνο και τα εξήγαγε παρανόμως στη Γερμανία αρχαιολόγος.

Από το 2010 η Διεύθυνση Τεκμηρίωσης και Προστασίας Πολιτιστικών Αγαθών είχε ενημερωθεί από τον επιστημονικό υπεύθυνο του Pfahlbaumeseum της Γερμανίας ότι στο μουσείο φυλάσσονται αρχαιότητες προερχόμενες από παράνομη ανασκαφή νεολιθικού οικισμού στη Θεσσαλία, η οποία διεξήχθη κατά τη διάρκεια της Κατοχής από τους Γερμανούς. Η Διεύθυνση επικοινώνησε άμεσα με το εν λόγω μουσείο από το οποίο έλαβε διαβεβαιώσεις ότι τα αρχαία θα επαναπατριστούν. Ακολούθησε σειρά διαπραγματεύσεων και αλληλογραφία. Τις συνεννοήσεις του υπουργείου Πολιτισμού με το γερμανικό μουσείο επικουρούσε ο έλληνας πρόξενος στη Στουτγάρδη. Μέσα στα επόμενα 24ωρα το υπουργείο Πολιτισμού αναμένεται να αποστείλει έγγραφο στο Pfahlbaumeseum προκειμένου να διευκρινιστούν όλες οι λεπτομέρειες για τη διαδικασία παράδοσης και παραλαβής των αρχαιοτήτων στην Ελλάδα.

Την ίδια ώρα σύμφωνα με εντολή του αναπληρωτή υπουργού Πολιτισμού Κώστα Τζαβάρα προς τη Γενική Διεύθυνση Αρχαιοτήτων συγκεντρώνονται και όλα τα στοιχεία που αφορούν σε πολιτιστικά αγαθά και αρχαιολογικούς θησαυρούς που εκλάπησαν την περίοδο της Γερμανικής Κατοχής. Ειδικότερα, η Διεύθυνση Αρχαιοτήτων απευθύνθηκε στις Περιφερειακές και Ειδικές Περιφερειακές Υπηρεσίες του υπουργείου Πολιτισμού και ζήτησε να προχωρήσουν τις έρευνες στη βάση των καταγραφών ελλήνων και ξένων επιστημόνων για θησαυρούς που εκλάπησαν την περίοδο της κατοχής.

Read more:


Οι μυκηναϊκές σφραγίδες του Μεδεώνα

Archaeology & Arts, 27-05-2013

Εκπαιδευτικό πρόγραμμα για παιδιά με τίτλο «Μεδεών – Μυκηναϊκές σφραγίδες» εγκαινιάζεται την Τετάρτη 29 Μαΐου 2013 και ώρα 09:00 στην Αρχαιολογική Συλλογή Διστόμου. Σκοπός του προγράμματος, το οποίο διοργανώνει η Θ’ Εφορεία Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων, είναι η εξοικείωση των παιδιών με τη μυκηναϊκή τέχνη και ιδιαίτερα με τις μυκηναϊκές σφραγίδες. Ο Αρχαιολογικός Χώρος του Φωκικού Μεδεώνα είναι γνωστός κυρίως για την ακρόπολη των ιστορικών χρόνων. Ωστόσο, ο λόφος των Αγίων Θεοδώρων, η σημερινή ονομασία της περιοχής, που κάποτε ευημερούσε η αρχαία πόλη του Μεδεώνα, είχε κατοικηθεί από τους πρώιμους προϊστορικούς χρόνους. Τα σπουδαία ευρήματα του Μεδεώνα αποτελούν μόνιμα εκθέματα της Αρχαιολογικής Συλλογής Διστόμου. Με οδηγό τις μοναδικές μυκηναϊκές σφραγίδες που έχουν βρεθεί σε αυτή την αρχαία πόλη του Κορινθιακού κόλπου, τα παιδιά θα κάνουν ένα ταξίδι στο χρόνο. Το εκπαιδευτικό πρόγραμμα ακολουθεί δημιουργικό παιχνίδι, όπου θα κατασκευάσουν και θα δημιουργήσουν τις δικές τους σφραγίδες εμπνευσμένες από τις αρχαίες παραστάσεις.

Read more:


The Settlement and Architecture of Lerna: An Interview with Elizabeth C. Banks

Andrew Reinhard, The American School of Classical Studies at Athens, 20-05-2013

In 1995 Jeremy B. Rutter presented the pottery of the Fourth Settlement at Lerna in Lerna III: The Pottery of Lerna IV. The newest volume by Elizabeth C. Banks is the companion to the Rutter volume, outlining the architectural sequence of the EH III period at the site with descriptions of the major building types and other features, such as hearths, ovens, and bothroi. Careful examination of the individual buildings and their contents constitutes the core of the text. The changing settlement patterns of the site through time are considered, and sources of influences are suggested. Professor Banks emailed with Andrew Reinhard, ASCSA’s Director of Publications, from her home in Kansas about her present and future work.

Read more:

Carl and Elizabeth Blegen Remembered; Ploutarchou 9, Celebrated

American School of Classical Studies at Athens / J.F. Costopoulos Foundation

Ο Carl και η Elizabeth Blegen, ASCSA

Η Αμερικανική Σχολή Κλασικών Σπουδών στην Αθήνα και το Ίδρυμα Ιωάννου Φ. Κωστοπούλου συνδιοργανώνουν στις 31 Μαΐου 2013, ημερίδα με τίτλο: Φόρος τιμής στον Carl και την Elizabeth Blegen. Μνήμη της οδού Πλουτάρχου 9.

Ο Carl W. Blegen (1887-1971), αρχαιολόγος και καθηγητής κλασικών σπουδών στο Πανεπιστήμιο του Cincinnati, είναι γνωστός από τις ανασκαφές του στην Τροία και στην Πύλο. Από το 1932 έως το 1938, συνέχισε στην Τροία, τις ανασκαφές των Schliemann και Dörpfeld ορίζοντας εκ νέου τη χρονολόγηση της προϊστορικής πόλης με τη συστηματική μελέτη της κεραμικής της. Ένα χρόνο μετά το1939, ανακάλυψε μαζί τον αρχαιολόγο Κωνσταντίνο Κουρουνιώτη το Ανάκτορο του Νέστορος στην Πύλο. Τη θέση αυτή ανέσκαψε στη συνέχεια συστηματικά από το 1952 έως το 1969 αποκαλύπτοντας όχι μόνο το καλύτερα διατηρημένο Μυκηναϊκό ανάκτορο στην Ελλάδα αλλά και εκατοντάδες πινακίδες Γραμμικής Β και μοναδικές τοιχογραφίες.

read more

Neanderthal Greek Paradise Found

Jennifer Viegas, Discovery News, 22-05-2013

Anthropologists have discovered a beautiful Greek waterfront paradise once inhabited by generations of Neanderthals up to 100,000 years ago, according to a new study. This particular population was based at what is known as The Kalamakia Middle Paleolithic Cave site on the Mani peninsula of southern Greece. Previously, only one other Neanderthal tooth suggested that the now-extinct hominids settled in Greece.

Katerina Harvati, head of paleoanthropology at the University of Tübingen’s Senckenberg Center for Human Evolution and Paleoenvironments, studied the remains and identified multiple Neanderthals representing a child, a teen and both male and female adults. It is unclear if all were related. The Neanderthals chose a scenic place to live, with the Mani area to this day drawing tourists. "The site is currently very close to the sea," said Harvati, lead author of the study, published in the Journal of Human Evolution. "During glacial times the sea level was lower, so there likely would have been a coastal plain exposed in front of the site. This habitat would be ideal for the kinds of animals that humans hunted."

Read more:


The Archaeological Society at Athens. Book Bazzar 2013

Όπως κάθε χρόνο τον Μάϊο, οργανώνεται μεγάλο bazaar στην Αρχαιολογική Εταιρεία. Πάρα πολλά αρχαιολογικά και ιστορικά βιβλία αλλά και μεγάλη ποικιλία από βιβλία τέχνης, λαογραφίας, νομικά καθώς και παλαιά συλλεκτικά. Σας περιμένουμε όλους, την Πέμπτη, Παρασκευή και Σάββατο 23, 24 και 25 Μαϊου 2013, στη μεγάλη αίθουσα του μεγάρου της, Πανεπιστημίου 22.

Ωράρια: Πέμπτη, Παρασκευή, 10 π.μ. έως 6 μ.μ., Σάββατο 10 π.μ. έως 3 μ.μ.


Καραβάκια στο Αιγαίο... από την 3η π.Χ. χιλιετία. Συνεχίζεται ο εντοπισμός πινακίδων της Γραμμικής Β Γραφής στον Αγιο Βασίλειο κοντά στην Σπάρτη

Maria Thermou, Το Βήμα, 20-05-2013

Στους βράχους των Κυκλάδων σχεδίαζαν την εικόνα των πλοίων τους προφανέστατα γεμάτοι υπερηφάνεια για τα επιτεύγματά τους, έτσι ώστε να τα βρούμε εμείς σήμερα. Στον Αγιο Βασίλειο κοντά στην Σπάρτη ο εντοπισμός πινακίδων της Γραμμικής Β Γραφής συνεχίζεται κι ένα κτίριο μόλις αποκαλύπτεται.

Στην Ζώμινθο του Ψηλορείτη το μινωικό οικοδόμημα που έρχεται στο φως κρύβει πολύτιμους θησαυρούς. Και στην αρχαία Αγορά της Μεσσήνης μία λίθινη τράπεζα μέτρησης στερεών και υγρών εντυπωσιάζει με την αρτιότητά της. Παρά την κρίση που μαστίζει και τον τομέα των αρχαιολογικών ερευνών, το έργο της Αρχαιολογικής Εταιρείας, όπως το παρουσίασε ο γενικός γραμματέας της, ακαδημαϊκός κ. Βασίλειος Πετράκος είχε εξαιρετικά σημαντική και ποικιλόμορφη απόδοση κατά τη χρονιά που πέρασε.

Αίσθηση άλλωστε προκάλεσαν και οι παρατηρήσεις του ακαδημαϊκού για την κατάσταση της χώρας: «Σήμερα λέγεται ότι αγωνιζόμαστε και υποφέρουμε για να ζήσουν καλύτερα οι επίγονοί μας, σε 20, 30 ή 40 χρόνια. Είναι παραπάνω από όσα έζησαν οι γονείς των μεγαλυτέρων εδώ μέσα και περιλαμβάνω και τον εαυτό μου. Βρισκόμαστε και ζούμε, εκτός από το οικονομικό, και σε ένα ηθικό και πολιτικό αδιέξοδο, όπως τις παραμονές του 1922. Όπως τότε μωροί οδήγησαν σε ανεπανόρθωτη καταστροφή, έτσι και σήμερα εκείνο που χωρίς σκέψη άρχισε το 1980 οδηγεί σε μία άλλη καταστροφή εξίσου μεγάλη, της οποίας ζούμε την προετοιμασία και συμβάλλουμε στην πραγματοποίησή της χωρίς συναίσθησή της», ανέφερε ο κ. Πετράκος.

Read more:


Οι Μινωίτες και εμείς

Zeta Xekalaki, Archaeology & Arts, 16-05-2013

«Ένας ευρωπαϊκός πληθυσμός στην Κρήτη της Μινωικής Εποχής του Χαλκού». Αυτός είναι, σε ελληνική μετάφραση, ο τίτλος του άρθρου που δημοσίευσε μια ομάδα επιστημόνων στο περιοδικό Nature και κάνει το γύρο του διαδικτύου τα τελευταία 24ωρα. Στο άρθρο υποστηρίζεται, μέσα από αποτελέσματα μελετών μιτοχονδριακού DNA που βρέθηκε σε Μινωικής περιόδου ανθρώπινα οστά από την Κρήτη, ότι οι εν λόγω Μινωίτες «δείχνουν ισχυρότερη (γενετική) σχέση με νεολιθικούς και σύγχρονους ευρωπαϊκούς πληθυσμούς και με τους σύγχρονους κατοίκους του Οροπεδίου Λασιθίου». Οι ερευνητές συμπεραίνουν ότι «οι ενδείξεις μας συνάδουν με την υπόθεση μιας ‘αυτόχθονης’ ανάπτυξης του μινωικού πολιτισμού από τους απογόνους των νεολιθικών εποίκων του νησιού», ενώ μειώνονται οι πιθανότητες να ισχύει μια παλιά θεωρία του Α. Έβανς που ήθελε τους Μινωίτες συγγενείς με τους Αιγυπτίους.

Ας δούμε τώρα μερικούς ελληνικούς τίτλους για την είδηση: «Οι Μινωίτες ήταν οι πρώτοι Ευρωπαίοι»(εφημ. Νέα Κρήτη), «Οι Μινωίτες είναι Ευρωπαίοι – Κορυφαίος Έλληνας γενετιστής ανατρέπει τις θεωρίες του Έβανς για την καταγωγή τους» (εφημ. iefimerida), “Απόγονοι των Μινωιτών οι Κρητικοί” (εφημ. Το Πρώτο Θέμα). Ως υπότιτλος σε αρκετές εφημερίδες εμφανίζεται η φράση«Οι Μινωίτες ήταν αυτόχθονες κάτοικοι της Κρήτης» ενώ αλλού ο μινωικός πληθυσμός είναι «σε αδιατάρακτη συνέχεια στους σημερινούς πληθυσμούς της Δυτικής Ευρώπης και κυρίως και με τους κατοίκους της περιοχής του Οροπεδίου Λασιθίου, άρα με την πλειοψηφία των σημερινών κατοίκων της Κρήτης».

Read more:


Greek city before the “polis”. Ritual practices and the construction of social identity in Early Greece (ca. 12th-6th centuries BC)

Archaeology & Arts, 15-05-2013

The Greek polis, as a political and territorial entity, is a remarkable social organisation that emerged in the Greek world after the collapse of the Mycenaean palace system and the “transition” period that followed. Because of its very distinctive character within the ancient world, the city-state dominates the study of Greek history. But how did this start and how can it be recorded?

Scholars often links the polis with communal rites and feasting in sacred or public spaces and they consider that these activities were a means to enhance the territory or group cohesion. Earlier literature has discussed cult and burial practices for periods earlier than the formation of the polis. However, what is missing is an up-to-date study of collective ceremonies from the Post Palatial period (ca 12th-11th c. BC) to the Archaic period (6th c. BC) where complex communal practices would be examined within a wider social context and, more importantly, beyond the structure of the Greek polis.

This is the aim of “Beyond the polis”, an international research project based at the Faculty of Classics at the University of Oxford and in the CReA-Patrimoine at the Université libre de Bruxelles, ULB. The project is led by Prof. I. Lemos and Prof. A. Tsingarida.

Read more:

Mysterious Minoans Were European, DNA Finds

Discovery News, 14-05-2013

The Minoans, the builders of Europe's first advanced civilization, really were European, new research suggests. The conclusion, published today (May 14) in the journal Nature Communications, was drawn by comparing DNA from 4,000-year-old Minoan skeletons with genetic material from people living throughout Europe and Africa in the past and today. "We now know that the founders of the first advanced European civilization were European," said study co-author George Stamatoyannopoulos, a human geneticist at the University of Washington. "They were very similar to Neolithic Europeans and very similar to present day-Cretans," residents of the Mediterranean island of Crete.

While that may sound intuitive, the findings challenge a long-held theory that the ancient Minoans came from Egypt. First European Civilization The Minoan culture emerged on Crete, which is now part of Greece, and flourished from about 2,700 B.C. to 1,420 B.C. Some believe that a massive eruption from the Volcano Thera on the island of Santorini doomed the Bronze Age civilization, while others argue that invading Mycenaeans toppled the once-great power. Nowadays, the Minoans may be most famous for the myth of the minotaur, a half-man, half-bull that was fabled to lived within a labyrinth in Crete.

When British archaeologist Sir Arthur Evans discovered the Minoan palace of Knossos more than 100 years ago, he was dumbstruck by its beauty. He also noticed an eerie similarity between Minoan and Egyptian art, and didn't believe that the culture was homegrown. "That's why Evans postulated the civilization was imported from Egypt or Libya," Stamatoyannopoulos told LiveScience.

Read more:

Alice E. Kober, 43; Lost to History No More

Margalit Fox, The New York Times, 11-05-2013

The woman was Alice Kober, an overworked, underpaid classics professor at Brooklyn College. In the mid-20th century, though hardly anyone knew it, Dr. Kober, working quietly and methodically at her dining table in Flatbush, helped solve one of the most tantalizing mysteries of the modern age. The mystery centered on a long-lost script from Aegean antiquity known as Linear B. Inscribed on clay tablets around 1450 B.C., Linear B was unearthed in 1900 on Crete, amid the ruins of a lavish Bronze Age palace. The script, which teemed with pictograms in the shape of arrows, chariots and horses’ heads, resembled no writing ever seen. No one knew what language it recorded, much less what it said.

An unknown language in an unknown script is the linguistic equivalent of a locked-room mystery, and despite the efforts of investigators around the globe, Linear B endured for more than 50 years as one of the world’s great unsolved puzzles. Then, in 1952, against all odds, the script was deciphered — seemingly in a single stroke. The decipherer was an amateur, Michael Ventris, a brilliant, melancholic English architect who had been obsessed with Linear B since he was a boy. He discovered that the script was used to write a very early dialect of Greek; set down in wet clay centuries before the advent of the Greek alphabet, it recorded the day-to-day workings of the first Greek civilization.

Read more:

Greece drafting case on antiquities looted by Nazis

Archaeology News Network, 12-05-2013

Greece is preparing a case for the return of antiquities looted by the Nazis during World War II, officials said on Friday.“The entirety of the archaeological service’s archives is under investigation” in a search for photographs and sketches of lost items, the general secretariat for culture said in a statement. “Final and scientifically documented conclusions on the issue of Greek cultural treasures looted during the (Nazi) occupation will be drawn in the coming months,” the secretariat said.

The search will also cover Byzantine and post-Byzantine relics whose destruction or seizure had not been properly examined until now. The culture secretariat added that tens of thousands of Neolithic shards illegally taken out of Greece during the 1941-1944 occupation are to be repatriated from Germany. “The repatriation procedures are being completed,” it said. The Nazi occupation period still weighs heavy on Greeks and continues to color the perception of Germany.

Read more:

Les industries lithiques et osseuses du néolithique de la Grèce du Nord (Séminaires de formation doctorale). Grèce du Nord, du 18 au 28 septembre 2013

École Française D'Athènes

Encadrement du séminaire :

Georgia KOURTESSI-PHILIPPAKIS (Département d’Archéologie, Université d’Athènes) & Rosalia CHRISTIDOU (Chercheur associée de l’UMR 5133 “Archéorient” du CNRS)

Avec les interventions de D. Malamidou, L. Stefani, Ch. Ziota et al.

Située entre les Balkans et la Méditerranée orientale, la Grèce du Nord est une région-clé pour la compréhension du processus de la Néolithisation de l’Europe et l’évolution des cultures du Néolithique (7e-4e mil. B.C.). L’objectif du séminaire est d’aborder ces questions à travers les industries lithiques et osseuses, une catégorie de matériel archéologique, peu connue à ce jour dans la région mais très riche d’enseignements. Des cours théoriques suivis de l’examen des séries archéologiques nous permettront d’aborder les relations que l’homme entretenait avec son environnement, les modalités d’exploitation des ressources, les pratiques techniques et les processus technologiques mis en œuvre. Des visites des musées et des sites archéologiques compléteront ce panorama de la civilisation néolithique qui sera étudiée ici dans son contexte du sud-est européen.

Deadline for applications: 17 June 2013

Further information



Deep common ancestry of Eurasiatic languages

Archaeology News Network, 07-05-2013

New research from the University of Reading shows that Ice Age people living in Europe 15,000 years ago might have used forms of some common words including I, you, we, man and bark, that in some cases could still be recognized today. Using statistical models, Professor of Evolutionary Biology Mark Pagel and his team predicted that certain words would have changed so slowly over long periods of time as to retain traces of their ancestry for up to ten thousand or more years. These words point to the existence of a linguistic super-family tree that unites seven major language families of Eurasia (seven language families:  Indo-European, Uralic, Altaic, Kartvelian, Dravidian, Chuckchee-Kamchatkan and Eskimo-Aleut). Previously linguists have relied solely on studying shared sounds among words to identify those that are likely to be derived from common ancestral words, such as the Latin pater and the English father. A difficulty with this approach is that two words might have similar sounds just by accident, such as the words team and cream.

Read more:

Ancient paintings discovered in Aydın

Hurriyet Daily News, 05-03-2013

Rock paintings dating back thousands of years ago have been found in the Aegean province of Aydın’s Çine district. Similar rock paintings have previously been found in the Beşparmak Mountains, Bafa Lake and its environs, all of which are located in an area divided between Muğla’s Milas district and Aydın’s Koçarlı and Söke districts. The paintings, which are believed to be 7,500 years old, were discovered as part of work conducted by Tekirdağ Namık Kemal University Archaeology Department Professor Neşe Atik initiated in 2000.

Atik said work was still continuing in the area. “The fact that these paintings, which are called the Latmos Region Prehistoric Rock Paintings and seen only in this region, have been found in Çine, opening a window on life in Çine in the Stone Age.”

Read more:

The new issue of Nestor is available for download

Nestor 40.5 (May 2013) is available for download at

New discovery solves ancient Egyptian chariot mystery

Albawada, 23-04-2013

During routine archaeological research as part of the Ancient Egypt Leatherwork Project (AELP) carried out by Salima Ikram, Professor of Egyptology at the American University in Cairo (AUC) and Andre Veldmeijer, head of the Egyptology section at the Netherlands Flemish Institute in Cairo, a collection of 300 leather fragments of an Old Kingdom chariot were uncovered at the Egyptian Museum in Cairo.

Ikram describes the discovery as very important and the collection as “extremely rare.” Only a handful of complete chariots are known from ancient Egypt, and of these, only one heavily restored in Florence and one in the Egyptian Museum have any significant amount of leather. “Even then, they are largely unembellished and not as well-preserved as the fragments we found,” asserted Ikram. Although horse-drawn chariots are often illustrated in ancient Egyptian artwork, she said, archaeological evidence that goes beyond wooden frames is rare due to their organic nature, as leather fragments seldom survive. “The fragments are in a much better shape than we originally anticipated, and we were able to achieve a sense of how the leather unfolds,” Ikram pointed out, adding that the fine condition that the leather was in suggests that it may have been preserved in a tomb.

The archaeological team is now studying the technology and resources used to make the leather chariots in order to reconstruct a complete exact replica of an ancient Egyptian royal leather chariot in 2014.

Read more:

Προϊστορικές τεχνικές και μέθοδοι κατεργασίας του λίθου (Μέρος Β´)

Christos Matzanas, Archaeology & Arts, 29-04-2013

Στο πρώτο μέρος του άρθρου, παρουσιάστηκε η κωδικοποίηση των τεχνικών και μεθόδων που αφορούν κυρίως στην κατεργασία του λίθου και η ταξινόμησή τους προκειμένου να δοθεί το πλαίσιο για την καλύτερη κατανόηση του τρόπου με τον οποίο οι άνθρωποι συνέχιζαν να κατασκευάζουν λίθινα εργαλεία ή παρεμφερή αντικείμενα χρησιμοποιώντας τις προϊστορικές τεχνικές. Επίσης, παρουσιάστηκε ο τρόπος με τον οποίο αντιμετωπίστηκαν γενικότερα τα λίθινα προϊστορικά εργαλεία πριν και μετά την ανάπτυξη των επιστημονικών μεθόδων, στο πλαίσιο των αρχαίων αλλά και των παραδοσιακών κοινωνιών, και το πώς η γνώση αυτών των τελευταίων μέσω της εθνογραφικής γενικότερα προσέγγισης μπορεί να συμβάλει στην κατανόηση των διαφόρων πτυχών του υλικού και του πνευματικού πολιτισμού των παλαιότερων κοινωνιών.

Σχετικό παράδειγμα αποτελεί η τεχνική του συμπαγούς τρυπανιού. Απλή και πρακτική, γνώρισε μεγάλο φάσμα εφαρμογών. Αρχικά χρησιμοποιήθηκε, ήδη από την Άνω Παλαιολιθική εποχή, για τη διάτρηση αντικειμένων, κυρίως κοσμημάτων από λίθο, οστό, δόντι, φίλντισι και σεντέφι ή μάργαρο. Στο τέλος της Προϊστορίας και κατά τη διάρκεια της αρχαιότητας χρησιμοποιήθηκε στην κατεργασία των σφραγιδόλιθων, ενώ στα Παλαιοχριστιανικά χρόνια το τρυπάνι χρησιμοποιείται περισσότερο από ποτέ άλλοτε στη γλυπτική για την κατασκευή των γνωστών «κεντητών» ή «δαντελωτών» κιονόκρανων με τη μέθοδο της υποσκαφής όπως και άλλων έργων τέχνης. Άλλωστε, ο Πολυδεύκης αναφέρει το τρύπανο και την αρίδα ανάμεσα στα σύνεργα του χτίστη. Σχετική είναι επίσης η πιθανή έμμεση αναφορά από τον Ησύχιο στη διαδικασία σκλήρυνσης με βαφή (χάλκευσις) των τρυπάνων. Όπως είναι γνωστό, ο χάλυβας γίνεται ακόμα πιο σκληρός όταν πυρακτωθεί (750-900ο) και βυθιστεί απότομα σε κρύο νερό. Ο Όμηρος περιγράφει με συγκλονιστικό τρόπο την τύφλωση του Πολύφημου παραβάλλοντάς την με τον τρόπο που ο χαλκιάς βουτά το πυρωμένο σίδερο μέσα στο κρύο νερό για να το βάψει (ι 391-393).

Read more:


Feeding Egypt's 10,000 pyramid builders

Archaeology News Network, 25-04-2013

The builders of the famous Giza pyramids feasted on food from a massive catering-type operation, the remains of which scientists have discovered at a workers' town near the pyramids.The workers' town is located about 1,300 feet (400 meters) south of the Sphinx, and was used to house workers building the pyramid of pharaoh Menkaure, the third and last pyramid on the Giza plateau. The site is also known by its Arabic name, Heit el-Ghurab, and is sometimes called "the Lost City of the Pyramid Builders."

So far, researchers have discovered a nearby cemetery with bodies of pyramid builders; a corral with possible slaughter areas on the southern edge of workers' town; and piles of animal bones. Based on animal bone findings, nutritional data, and other discoveries at this workers' town site, the archaeologists estimate that more than 4,000 pounds of meat - from cattle, sheep and goats - were slaughtered every day, on average, to feed the pyramid builders, Discovery News reported.This meat-rich diet, along with the availability of medical care (the skeletons of some workers show healed bones), would have been an additional lure for ancient Egyptians to work on the pyramids.

Read more:

Eleutherna on Crete: A “Homeric” site revealed

Archaeology & Arts, 25-04-2013

Nicholas Stampolidis, Professor of Classical Archaeology and Director of the Museum of Cycladic Art (Athens), will give a lecture on Eleutherna on Crete, at the Metropolitan Museum of Art (New York). Ancient Eleutherna is one of the capital cities of ancient Crete with a history of about 5000 years (3000 BC-1300 AD).

Situated on the NW ridges of the highest Cretan mountain, Mount Ida, the city stands out like a huge stoned ship that anchored amid the breathtaking silvery-green of the olive-trees, oaks and vineyards. Thousands of people have lived on this hill in the course of history but the most important period was the Early Iron Age (1000-600 BC), i.e. the period of the Homeric epics (Iliad and Odyssey). The verses of this great poet, Homer, are illustrated by the history and especially the funerary customs unearthed in Eleutherna’s most important necropolis at Orthi Petra (i.e. Standing Stone).

Read more:


Did an Earthquake Destroy Mycenaean Greece?

Becky Oskin, Live Science, 23-04-2013

The grand Mycenaens, the first Greeks, inspired the legends of the Trojan Wars, "The Iliad" and "The Odyssey." Their culture abruptly declined around 1200 B.C., marking the start of a Dark Ages in Greece. The disappearance of the Mycenaens is a Mediterranean mystery. Leading explanations include warfare with invaders or uprising by lower classes. Some scientists also think one of the country's frequent earthquakes could have contributed to the culture's collapse. At the ruins of Tiryns, a fortified palace, geologists hope to find evidence to confirm whether an earthquake was a likely culprit.

Tiryns was one of the great Mycenaean cities. Atop a limestone hill, the city-state's king built a palace with walls so thick they were called Cyclopean, because only the one-eyed monster could have carried the massive limestone blocks. The walls were about 30 feet (10 meters) high and 26 feet (8 m) wide, with blocks weighing 13 tons, said Klaus-G. Hinzen, a seismologist at the University of Cologne in Germany and project leader. He presented his team's preliminary results April 19 at the Seismological Society of America's annual meeting in Salt Lake City.

Hinzen and his colleagues have created a 3D model of Tiryns based on laser scans of the remaining structures. Their goal is to determine if the walls' collapse could only have been caused by an earthquake. Geophysical scanning of the sediment and rock layers beneath the surface will provide information for engineering studies on how the ground would shake in a temblor. The work is complex, because many blocks were moved by amateur archaeologist Heinrich Schliemann in 1884 and later 20th-century restorations, Hinzen said. By combing through historic photos, the team found unaltered wall sections to test. They also hope to use a technique called optical luminescence dating on soil under the blocks, which could reveal whether the walls toppled all at the same time, as during an earthquake.

Read more: