Κουμάσα: Η ανασκαφή μιας ανασκαφής
Documento, 22/09/2026
Ένας πρωτοπόρος αρχαιολόγος, ένας τάφος αφημένος επίτηδες μισοανασκαμμένος, και μια ερευνητική ομάδα που ήρθε να ολοκληρώσει αυτό που ξεκίνησε το 1904. Στις βόρειες παρυφές των Αστερουσίων, της οροσειράς που εκτείνεται στα νότια του νομού Ηρακλείου, η Κουμάσα αποκαλύπτει σήμερα όσα ένας αιώνας σιωπής είχε κρύψει.
Το 1904, λίγο μετά την ανακάλυψη του μινωικού ανακτόρου της Κνωσού, ο Στέφανος Ξανθουδίδης, ένας από τους πρωτοπόρους της μινωικής αρχαιολογίας, έφτασε στην Κουμάσα όπου ερεύνησε μια συστάδα θολωτών τάφων. Σύντομα αποκάλυψε ένα από τα πλουσιότερα νεκροταφεία της πρώιμης μινωικής Κρήτης: χρυσά κοσμήματα, περιδέραια, σφραγίδες από ντόπια και εισηγμένα υλικά, κυκλαδικά ειδώλια, πήλινα και λίθινα αγγεία, μαρτυρίες μιας κοινότητας που άκμασε προτού ακόμη χτιστούν τα πρώτα ανάκτορα, στην προανακτορική περίοδο (την 3η χιλιετία π.Χ.).