Ανασκαφή στο Βαθύ Αστυπάλαιας

Ανδρέας Βλαχόπουλος Πρακτικά της εν Αθήναις Αρχαιολογικής Εταιρείας 166 (2011) [2014], 93-96

Από την εισαγωγή

Στον αρχαιολογικό χώρο Βαθέος Αστυπάλαιας διακρίνονται λείψανα εγκατάστασης της Πρώιμης Εποχής του Χαλκού, πιθανόν οχυρωμένης ακρόπολης, πάνω στα όποια εδράστηκαν ισχυροί αναλημματικοί τοίχοι, διαμορφώθηκε επίπεδο πλάτωμα και οικοδομήθηκε ορθογώνιος πύργος ελληνιστικών χρόνων, με συγκρότημα βοηθητικών χώρων στα νότια. Ασβεστοκάμινο των νεότερων χρόνων, σωζόμενο σέ αρκετό ύψος, καταλαμβάνει το κεντρικό σημείο του πύργου. Τη θέση είχε εντοπίσει από τη δεκαετία του 1970 ο καθ. Χρ. Ντούμας, ο οποίος το 2008 διεξήγαγε επιφανειακούς καθαρισμούς από τη βλάστηση στα μνημεία (βλ. Έργον 2008) και περισυνέλεξε ενδεικτική κεραμική και εργαλεία.

Η θέση των αρχαίων λειψάνων ονομάζεται από τους ντόπιους Ελληνικό. Καταλαμβάνει το ανατολικό ακρωτήριο μικρής χερσονήσου (μέγ. μήκους 1400 μ., μέγ. πλάτους 400 μ. και μέγ. ύψους 77 μ.), η οποία αποτελεί το βόρειο μέτωπο του θαλάσσιου στενού (Μπούκα), που κλείνει τον κόλπο Βαθύ και εξασφαλίζει νηνεμία από τους ισχυρούς βόρειους άνεμους του πελάγους. Το Ελληνικό βρίσκεται συνεπώς, στο εσώτερο σημείο τού φυσικού στομίου του κόλπου, εξασφαλίζοντας πλήρη έλεγχο οποιουδήποτε πλεούμενου επιζητεί ασφαλές αγκυροβόλιο, ενώ παραπλέει τη βόρεια Αστυπάλαια.

Η χερσόνησος Βαθύ είναι ορεινή, με απότομες κλίσεις προς τη θάλασσα και φιλοξενεί πλούσια βλάστηση από φίδες (μικρούς κέδρους) και σκίνα. Γεωλογικά καλύπτεται ολόκληρη από καλής ποιότητας γκρίζο δολομιτικό ασβεστόλιθο, υλικό πού από την 3η χιλιετία π.Χ. χρησιμοποιήθηκε εντατικά για την κατασκευή αναλημμάτων και τη διαμόρφωση ανδήρων, κτηρίων και, πιθανόν, λαξευτών κατασκευών ελλιμενισμού, αλλά και στα νεότερα χρόνια για την παρασκευή ασβέστη.