Mycenaeans and the Adriatic: A nautical challenge. Investigating the beginnings of navigation in the Adriatic Sea
Stavros Oikonomidis Ενάλια. Περιοδική έκδοση του Ινστιτούτου Εναλίων Αρχαιολογικών Ερευνών XI (2012): 146-151.
Περίληψη
Στο παρόν άρθρο γίνεται μία γενική επισκόπηση των δυνατοτήτων και των ναυτικών παραμέτρων σύμφωνα με τις οποίες θα ήταν εφικτός ο οργανωμένος, συχνά επαναλαμβανόμενος και στέρεα εδραιωμένος Μυκηναϊκός διάπλους της Αδριατικής θάλασσας, με στόχο τις εμπορικές συναλλαγές και την αναλόγως προκύπτουσα δραστηριότητα. Όπως έχει παρουσιαστεί σε προηγούμενες μελέτες του γράφοντος, η Αδριατική, αντιθέτως με ό,τι ίσως πιστεύεται, δεν είναι μία θάλασσα εύκολης ναυσιπλοΐας για πλοία της Ύστερης Εποχής του Χαλκού. Ωστόσο οι δυνατότητες ναυσιπλοΐας, κατά την συγκεκριμένη περίοδο, εξαρτώνται άμεσα από τα προσδοκώμενα αποτελέσματα μίας σειράς επιχειρήσεων που κάθε άλλο παρά αμελητέου σχεδιασμού και προετοιμασίας είναι.
Έτσι, τα προσδοκώμενα αποτελέσματα, οι στόχοι και τα οικονομικά οφέλη τέτοιων ναυτικών εξορμήσεων στην Αδριατική πρέπει να ανταποκρίνονται στο κόστος τους και να αποπληρώνουν την κάθε προσπάθεια διάπλου σε μία θάλασσα με γνωρίσματα πολύ διαφορετικά από εκείνα του Αιγαίου, ή άλλων θαλασσών στις οποίες εντοπίζεται η Μυκηναϊκή ναυτοσύνη.
Η αναζήτηση μετάλλων, μεταλλικών κραμάτων, ήλεκτρου της Βαλτικής, αλλά πιθανώς και πισσασφάλτου είναι οι κύριοι στόχοι της Μυκηναϊκής παρουσίας στη διαδρομή που εδώ και έναν αιώνα ονομάζεται ‘γλαφυρά’: “Οδός του Ηλέκτρου”.
Σύμφωνα με παλαιότερες αλλά και τις πλέον πρόσφατες αρχαιολογικές ανακαλύψεις, από τα νησιά της κεντρικής Δαλματικής ακτής μέχρι τη βόρεια Αδριατική και τη λιμνοθάλασσα της Βενετίας, η Μυκηναϊκή παρουσία επιβεβαιώνεται ήδη σε μεγάλο βαθμό. Παρά τα κενά που παρουσιάζει η ανατολική ακτή της Αδριατικής, όσον αφορά στην άμεση ή έμμεση Μυκηναϊκή παρουσία, εντούτοις αυτή μπορεί να θεωρηθεί πλέον βέβαιη. Όπως έχει καταδείξει ο γράφων σε προηγούμενες μελέτες τα γεωμορφολογικά δεδομένα, καθώς και τα ιδιαίτερα φυσικά φαινόμενα που χαρακτηρίζουν την περιοχή ανάμεσα στους Δαλματικούς νησιωτικούς σχηματισμούς και την ανατολική ακτή της Αδριατικής, συχνά αποτελούν απαγορευτικό παράγοντα στην ασφαλή και επομένως εκτεταμένη ναυτική δραστηριότητα στην περιοχή. Ωστόσο, η Caput Adriae φαίνεται ότι αποτελεί το κύριο σημείο ενδιαφέροντος των Μυκηναϊκών ναυτικών αποστολών, όπου εντοπίζονται και τα παλαιότερα διαμετακομιστικά κέντρα της Β.Α. Ιταλικής χερσονήσου.